Psychologia kryminalna stanowi jedną z najbardziej fascynujących i niepokojących dziedzin kryminalistyki — zajmuje się badaniem tego, co sprawia, że zabójcy przekraczają granicę dzielącą zwykłego obywatela od mordercy.
Dzięki serialom dokumentalnym, takim jak "The Hillside Strangler: Devil in Disguise", "Making a Serial Killer" oraz "The Hunt for Ted Bundy", widzowie zyskują bezprecedensowy wgląd w pokręcone umysły przestępców, którzy dopuścili się przerażających czynów. W lutym i marcu na kanale Viasat True Crime Poland będziecie mogli zgłębić czynniki psychologiczne, które kształtują osobowość zabójców, techniki śledcze stosowane w celu ich schwytania oraz sygnały ostrzegawcze, które – jak obecnie uznają eksperci – mogły zapobiec tragediom.
Czym jest psychologia kryminalna: nauka o złu
Psychologia kryminalna — znana również jako psychologia sądowa — wykorzystuje zasady psychologii do zrozumienia zachowań przestępczych, wspierania dochodzeń oraz składania opinii biegłych w sprawach sądowych. Psychologowie kryminalni starają się odpowiedzieć na podstawowe pytania: Dlaczego niektórzy ludzie popełniają morderstwa? Jakie doświadczenia z dzieciństwa lub nieprawidłowości w funkcjonowaniu mózgu przyczyniają się do zachowań agresywnych? Czy możemy przewidzieć, kto może stać się niebezpieczny?
Wrodzone czy nabyte: źródła zachowań przestępczych 🧬
Wśród psychologów i kryminologów trwa debata na temat tego, czy przestępcy "rodzą się" tacy, czy też "stają się" tacy. Badania wskazują, że zarówno czynniki genetyczne, jak i wpływy środowiskowe odgrywają kluczową rolę w kształtowaniu się skłonności przestępczych. U niektórych seryjnych morderców stwierdza się nieprawidłowości w obszarach mózgu odpowiedzialnych za kontrolę impulsów i empatię, podczas gdy inni doświadczyli w dzieciństwie poważnych traum, które zasadniczo wpłynęły na ich rozwój psychiczny.
Ted Bundy, bohater filmu "The Hunt for Ted Bundy", który zostanie wyemitowany 1 marca o godz. 21:00, stanowi doskonały przykład tej złożoności. Bundy sprawiał wrażenie osoby czarującej i inteligentnej – studiował prawo i zajmował się polityką – jednak pod tą fasadą krył się sadystyczny morderca, który zabił co najmniej 30 młodych kobiet. Jego sprawa pokazuje, że zachowania przestępcze nie zawsze wiążą się z oczywistymi zaburzeniami; niektóre z najbardziej niebezpiecznych osób wydają się całkowicie normalne w oczach otoczenia.
Psychopatia i antyspołeczne zaburzenie osobowości 🎭
Wielu seryjnych morderców i przestępców stosujących przemoc wykazuje cechy psychopatii – zaburzenia osobowości charakteryzującego się brakiem empatii, zachowaniami manipulacyjnymi, powierzchownym urokiem oraz brakiem wyrzutów sumienia. Jednak nie wszyscy psychopaci stają się przestępcami; niektórzy wykorzystują te cechy w karierze biznesowej lub politycznej, gdzie bezwzględność i manipulacja mogą prowadzić raczej do sukcesu niż do więzienia.
„Dusiciel ze wzgórza”, którego historia została przedstawiona w serialu dokumentalnym emitowanym 1 marca o godz. 21:00, stanowi przykład przejawów cech psychopatycznych w praktyce. Mordercy – kuzyni Kenneth Bianchi i Angelo Buono – nie wykazywali żadnej skruchy wobec swoich ofiar, traktując morderstwo jako rozrywkę, zamiast dostrzegać człowieczeństwo kobiet, które zabijali. Ich zdolność do oddzielania swoich zbrodni od reszty życia pozwalała im prowadzić pozornie normalne życie, jednocześnie siejąc terror w całym Los Angeles.
Jak powstaje seryjny morderca: sygnały ostrzegawcze i niepokojące oznaki
Seryjni mordercy nie pojawiają się z dnia na dzień; u większości z nich już w trakcie dorastania można dostrzec sygnały ostrzegawcze. Serial dokumentalny "Making a Serial Killer" analizuje te sygnały poprzez analizę kryminalistyczną i ocenę psychologiczną skazanych morderców. Zrozumienie tych wzorców pomaga organom ścigania zidentyfikować niebezpieczne osoby, zanim dopuszczą się morderstwa.
Triada MacDonalda: wczesne wskaźniki behawioralne 📊
Psychiatra sądowy J.M. MacDonald zidentyfikował trzy zachowania z okresu dzieciństwa, które często pojawiają się w historii życia seryjnych morderców: moczenie nocne wykraczające poza odpowiedni wiek, okrucieństwo wobec zwierząt oraz podpalanie. Chociaż nie są to jednoznaczne czynniki prognostyczne – wiele dzieci wykazuje te zachowania, nie stając się przy tym brutalnymi przestępcami – ta triada pojawia się z niepokojącą częstotliwością w historii życia seryjnych morderców.
Szczególnie okrucieństwo wobec zwierząt stanowi poważny sygnał ostrzegawczy. Dzieci, które torturują lub zabijają zwierzęta, wykazują brak empatii oraz brak oporów przed przemocą, co często prowadzi do ataków na ludzi. Wielu seryjnych morderców rozpoczęło swoją brutalną karierę od krzywdzenia zwierząt, stopniowo przechodząc do ataków na ludzi w poszukiwaniu coraz większych wrażeń i kontroli.
Trauma i przemoc w dzieciństwie: źródło przemocy 💔
Chociaż nie wszystkie ofiary przemocy stają się przestępcami, w historii życia seryjnych morderców konsekwentnie pojawiają się przypadki poważnych traum z dzieciństwa. Przemoc fizyczna, wykorzystywanie seksualne, zaniedbanie emocjonalne oraz bycie świadkiem przemocy mogą zasadniczo wpłynąć na rozwój mózgu dziecka, zwłaszcza w obszarach odpowiedzialnych za empatię, regulację emocji i kontrolę impulsów.
Richard Ramirez — "Night Stalker", bohater programu "The Killer in My Family" (1 lutego, godz. 17:10) — doświadczył w dzieciństwie poważnej traumy, w tym był świadkiem morderstwa żony swojego kuzyna. Ta ekspozycja na przemoc w wieku kształtującym osobowość, w połączeniu z innymi traumatycznymi doświadczeniami, przyczyniła się do tego, że Ramirez stał się jednym z najbardziej znanych seryjnych morderców w Kalifornii.
Fantazja i eskalacja: droga do morderstwa 🌀
Seryjni mordercy zazwyczaj przez lata rozwijają i dopracowują swoje brutalne fantazje, zanim przejdą do działania. Fantazje te stają się coraz bardziej rozbudowane i brutalne, dostarczając im satysfakcji psychicznej, dopóki sama fantazja nie przestaje im wystarczać. W tym momencie mordercy zaczynają realizować swoje fantazje, często zaczynając od mniej poważnych przestępstw, by następnie przejść do morderstwa.
Schemat eskalacji jest wyraźnie widoczny w książce "The Hillside Strangler: Devil in Disguise". Mordercy nie zaczęli nagle zabijać kobiet; prawdopodobnie najpierw popełniali mniej poważne przestępstwa — podglądanie, napaść, kradzież — zanim przeszli do porwań i morderstw. Zrozumienie tej eskalacji pomaga organom ścigania zidentyfikować niebezpiecznych przestępców, zanim popełnią oni najpoważniejsze przestępstwa.
Techniki profilowania: jak śledczy tropią morderców
Profilowanie kryminalne – czyli analiza miejsc zbrodni w celu stworzenia profilu psychologicznego nieznanych sprawców – stało się kluczowym narzędziem w śledztwach dotyczących seryjnych morderców. Profilanci analizują dowody zebrane na miejscu zbrodni, sposób wyboru ofiar oraz metody zabójstw, aby ustalić wiek, zawód, stan psychiczny mordercy oraz jego prawdopodobne kolejne posunięcia.
Zorganizowani kontra niezorganizowani mordercy: analiza miejsca zbrodni 📋
Profilanci z FBI dzielą seryjnych morderców na zorganizowanych i niezorganizowanych na podstawie cech charakterystycznych miejsca zbrodni. Zorganizowani mordercy starannie planują swoje zbrodnie, zabierają ze sobą broń, kontrolują miejsce zbrodni i często przewożą ciała do miejsc ich pozbycia się. Zazwyczaj charakteryzują się inteligencją na poziomie średnim lub powyżej średniej, pracują zawodowo i mogą pozostawać w związkach.
Zabójcy chaotyczni działają pod wpływem impulsu, posługują się bronią, którą mają pod ręką, pozostawiają po sobie miejsce zbrodni w stanie chaosu i zazwyczaj charakteryzują się poniżej przeciętnym poziomem inteligencji oraz słabymi umiejętnościami społecznymi. Często mieszkają samotnie w pobliżu miejsc zbrodni i mogą cierpieć na zaburzenia psychiczne lub mieć problemy związane z nadużywaniem substancji psychoaktywnych. Zrozumienie tych wzorców pomaga śledczym przewidywać zachowanie sprawcy i ukierunkować poszukiwania.
Profilowanie geograficzne: mapowanie terytorium mordercy 🗺️
Seryjni mordercy zazwyczaj działają na określonych obszarach geograficznych, które są dla nich znane i w których czują się swobodnie. Profilowanie geograficzne polega na analizie lokalizacji miejsc zbrodni w celu ustalenia prawdopodobnego miejsca zamieszkania lub pracy mordercy. Większość seryjnych morderców rozpoczyna polowanie w pobliżu swojej strefy komfortu, a następnie, w miarę wzrostu pewności siebie, stopniowo rozszerza swój zasięg działania.
"Program "Fatal Frontier: Evil in Alaska” (1 marca, godz. 11:30–16:00) pokazuje, jak analiza geograficzna staje się szczególnie trudna na odległych obszarach. Rozległe tereny dzikiej przyrody Alaski, ekstremalne warunki pogodowe i odizolowane społeczności stwarzają wyjątkowe wyzwania śledcze, w obliczu których tradycyjne techniki profilowania muszą zostać dostosowane do surowych warunków środowiskowych i ograniczonej liczby potencjalnych podejrzanych.
Psychologia par zabójców: „folie à deux”
"Program "Snapped: Killer Couples” (1 lutego, godz. 11:30–16:10) poświęcony jest szczególnie niepokojącemu zjawisku: parom, które wspólnie popełniają zabójstwa. Relacje te charakteryzują się złożoną dynamiką psychologiczną, obejmującą współuzależnienie, manipulację, wspólne urojenia oraz wzajemne wzmacnianie impulsów przemocy.
Dynamika relacji dominujący–uległy: władza i kontrola ⚖️
W większości przypadków par, w których dochodzi do zabójstw, jedna z osób pełni rolę dominującą i manipuluje partnerem uległym, nakłaniając go do udziału w przestępstwach, których ten sam nigdy by nie popełnił. Partner dominujący zazwyczaj wykazuje cechy psychopatyczne i postrzega partnera uległego jako narzędzie do spełniania swoich fantazji. Partner uległy często charakteryzuje się niską samooceną, lękiem przed porzuceniem lub historią przemocy, co sprawia, że jest podatny na manipulację.
Ian Huntley i Maxine Carr — bohaterowie serialu dramatycznego "Maxine" (1 lutego, godz. 00:10) — stanowią doskonały przykład tej dynamiki. Podczas gdy Huntley popełnił morderstwa, Carr zapewniła mu fałszywe alibi, pokazując, jak lojalność i strach mogą skłonić zwykłych ludzi do udziału w tuszowaniu ohydnych zbrodni.
Psychoza zbiorowa: kiedy urojenia stają się śmiertelnie niebezpieczne 🌪️
Niektóre pary morderców doświadczają „folie à deux” – rzadkiego zespołu psychiatrycznego, w ramach którego urojenia przenoszą się z jednej osoby na drugą w bliskim związku. Wspólne urojenia mogą obejmować przekonania o prześladowaniu, wielkości lub uzasadnieniu przemocy, które wydają się logiczne w ramach wspólnej rzeczywistości pary, ale dla osób postronnych jawią się jako ewidentne urojenia.
Wzajemna eskalacja: podsycanie nawzajem swojej ciemności 🔥
W niektórych „zabójczych parach” żadne z partnerów nie odgrywa wyraźnie dominującej roli; zamiast tego wzajemnie podsycają swoje agresywne impulsy, eskalując je razem w sposób, który żadnemu z nich nie udałby się w pojedynkę. Takie związki stwarzają szczególnie niebezpieczne sytuacje, ponieważ każdy z partnerów stara się zaimponować drugiemu lub go prześcignąć, co prowadzi do coraz bardziej brutalnych przestępstw.
Psychologia kobiet w sprawach o morderstwo: przełamywanie stereotypów
"W programie "Snapped” (1 marca, godz. 06:50–11:30) przyglądamy się kobietom, które popełniają morderstwa — grupie, która podważa społeczne oczekiwania dotyczące kobiecego zachowania. Kobiety popełniają morderstwa znacznie rzadziej niż mężczyźni, ale kiedy już to robią, ich zbrodnie często charakteryzują się odmiennymi schematami i mają specyficzne motywy psychologiczne.
Motywacje kobiet-morderczyń: coś więcej niż namiętność 💰
Chociaż stereotypy sugerują, że kobiety zabijają w afekcie lub w obronie własnej, badania wskazują, że motywami kobiet popełniających morderstwa są często wyrachowane działania oraz kwestie finansowe. Kobiety częściej niż mężczyźni stosują truciznę, starannie planują morderstwa oraz wybierają na ofiary swoich partnerów lub członków rodziny, aby zdobyć pieniądze z ubezpieczenia lub spadku.
Susan Monica, bohaterka programu "Snapped" (1 marca, godz. 07:40), stanowi przykład tego, jak niektóre morderczynie działają w sposób przemyślany. Kiedy śledczy odkryli ludzkie szczątki na jej posesji, ujawniły się zbrodnie, które były starannie zaplanowane, a nie popełnione pod wpływem impulsu, podważając stereotyp przedstawiający kobiety jako morderczynie kierujące się emocjami.
"Mordercy z filmu "Czarna Wdowa”: seryjni zabójcy swoich małżonków 🕷️
Niektóre kobiety stają się seryjnymi morderczyniami, wielokrotnie wychodząc za mąż i mordując swoich mężów dla korzyści finansowych. Te morderczynie, zwane "czarnymi wdowami", często pozostają niewykryte przez lata, ponieważ ich ofiary wydają się umierać z przyczyn naturalnych lub w wyniku wypadków, a społeczeństwo rzadziej podejrzewa kobiety pełniące rolę opiekunek.
Oznaki ostrzegawcze: czy można przewidzieć morderstwo?
Jednym z najważniejszych zagadnień psychologii kryminalnej jest to, czy potrafimy zidentyfikować niebezpieczne osoby, zanim dopuszczą się zabójstwa. Chociaż nie jesteśmy w stanie z całą pewnością przewidzieć konkretnych morderstw, pewne wzorce zachowań i wskaźniki psychologiczne wskazują na podwyższone ryzyko przemocy.
Sygnały ostrzegawcze w związkach: przemoc domowa jako czynnik prognostyczny 🚨
Najsilniejszym czynnikiem prognostycznym zabójstwa popełnionego przez partnera jest historia przemocy domowej, zwłaszcza gdy przemoc nasila się pod względem częstotliwości lub dotkliwości. Inne sygnały ostrzegawcze to obsesyjna zazdrość, zachowania kontrolujące, prześladowanie, groźby zabójstwa, dostęp do broni oraz nadużywanie substancji psychoaktywnych. Gdy występuje połączenie wielu czynników ryzyka, niebezpieczeństwo przemocy ze skutkiem śmiertelnym gwałtownie wzrasta.
Przemoc w miejscu pracy i w szkole: rozpoznawanie zagrożeń 🏢
Sprawcy masowych strzelanin i zabójstw w miejscu pracy często wykazują oznaki ostrzegawcze przed popełnieniem ataku: izolację społeczną, fascynację przemocą z przeszłości, groźby wobec konkretnych osób, nabywanie broni oraz pogarszający się stan zdrowia psychicznego. Protokoły oceny zagrożeń stosowane przez szkoły i pracodawców pozwalają zidentyfikować osoby z grupy wysokiego ryzyka i podjąć działania zapobiegawcze, zanim dojdzie do aktów przemocy.
Obejrzyj program „Psychologia kryminalna w praktyce” na kanale Viasat True Crime Poland
W lutym i marcu kanał Viasat True Crime Poland oferuje widzom bezprecedensowy wgląd w umysł przestępcy dzięki specjalistycznym filmom dokumentalnym z udziałem psychologów sądowych, profilerów FBI oraz śledztwom, które ujawniają psychologiczne mechanizmy stojące za morderstwami.
Pełny harmonogram emisji: Programy poświęcone psychologii kryminalnej 📅
Jak powstaje seryjny morderca (sezon 2)
- Niedziela, 1 lutego 2026 r., godz. 01:05 (1:05 w nocy czasu środkowoeuropejskiego)
- Cykl artykułów poświęcony badaniu czynników psychologicznych wpływających na kształtowanie się osobowości seryjnych morderców
„Morderca w mojej rodzinie” (sezon 1)
- Niedziela, 1 lutego 2026 r., godz. 16:10 (16:10 czasu środkowoeuropejskiego) – Fred West
- Niedziela, 1 lutego 2026 r., godz. 17:10 (17:10 czasu środkowoeuropejskiego) – Richard Ramirez
- Niedziela, 1 lutego 2026 r., godz. 18:05 (18:05 czasu środkowoeuropejskiego) – Ian Huntley
- Niedziela, 1 lutego 2026 r., godz. 19:00 (19:00 czasu środkowoeuropejskiego) – Levi Bellfield
- Niedziela, 1 lutego 2026 r., godz. 20:00 (20:00 czasu środkowoeuropejskiego) – Bachan Kaur Athwal
„Dusiciel ze wzgórza: Diabeł w przebraniu” (Sezon 1)
- Niedziela, 1 lutego 2026 r., godz. 21:00 (21:00 czasu środkowoeuropejskiego) – „Miasto w strachu”
„Snapped: Zabójcze pary” (sezon 16)
- Niedziela, 1 lutego 2026 r., godz. 11:30 (11:30 czasu środkowoeuropejskiego) – Afton Ferris i Michael Schallert
- Niedziela, 1 lutego 2026 r., godz. 12:30 (12:30 CET) – Lori Smith i Eric Rubio
- Niedziela, 1 lutego 2026 r., godz. 13:20 (13:20 czasu środkowoeuropejskiego) – Heather Kamp i Ethan Mack
- Niedziela, 1 lutego 2026 r., godz. 14:15 (14:15 czasu środkowoeuropejskiego) – Kadie Robinson i Ronnie Welborn
- Niedziela, 1 lutego 2026 r., godz. 15:10 (15:10 czasu środkowoeuropejskiego) – Nancy i Trey Styler
- Niedziela, 1 marca 2026 r., godz. 06:05 (6:05 rano czasu środkowoeuropejskiego) – Kim i Lenorris Williams
„Snapped” (sezon 29) – Psychologia kobiet-morderczyń
- Niedziela, 1 marca 2026 r., godz. 06:50 (6:50 rano czasu środkowoeuropejskiego) – Porsche Humphery
- Niedziela, 1 marca 2026 r., godz. 07:40 (7:40 rano czasu środkowoeuropejskiego) – Susan Monica
- Niedziela, 1 marca 2026 r., godz. 08:40 (8:40 rano czasu środkowoeuropejskiego) – Gail Gash
- Niedziela, 1 marca 2026 r., godz. 09:35 (9:35 rano czasu środkowoeuropejskiego) – Samantha Wohlford
- Niedziela, 1 marca 2026 r., godz. 10:30 (10:30 czasu środkowoeuropejskiego) – Crystal Gregoire
W pogoni za Tedem Bundym (film dokumentalny)
- Niedziela, 1 marca 2026 r., godz. 21:00 (21:00 czasu środkowoeuropejskiego)
„Maxine” (serial dramatyczny) – sprawa Iana Huntleya
- Niedziela, 1 lutego 2026 r., godz. 00:10 (12:10 w nocy czasu środkowoeuropejskiego)
Najczęściej zadawane pytania: Psychologia kryminalna i morderstwo
Pytanie: Czy seryjni mordercy rodzą się tacy, czy stają się nimi? Odpowiedź: Większość ekspertów zgadza się, że seryjni mordercy są wynikiem połączenia predyspozycji genetycznych i czynników środowiskowych. Niektóre osoby mogą mieć nieprawidłowości w budowie mózgu lub cechy genetyczne zwiększające ryzyko agresji, jednak to traumy z dzieciństwa, przemoc i negatywne doświadczenia zazwyczaj powodują, że te predyspozycje przekładają się na rzeczywiste zachowania przestępcze. Natura zapewnia potencjał, ale to wychowanie często decyduje o tym, czy ten potencjał zostanie zrealizowany.
Pytanie: Jaki odsetek seryjnych morderców to psychopaci? Odpowiedź: Badania wskazują, że około 80–90% seryjnych morderców wykazuje wyraźne cechy psychopatyczne, w tym brak empatii, zachowania manipulacyjne oraz brak wyrzutów sumienia. Związek ten nie jest jednak prosty; jedynie około 1% psychopatów staje się seryjnymi mordercami, a nie wszyscy seryjni mordercy spełniają pełne kryteria diagnostyczne psychopatii.
Pytanie: Czy psychologowie kryminalni potrafią przewidzieć, kto stanie się mordercą? Odpowiedź: Psychologowie kryminalni nie są w stanie z całą pewnością przewidzieć konkretnych morderstw, ale potrafią zidentyfikować czynniki ryzyka zwiększające prawdopodobieństwo popełnienia przemocy. Osoby, u których występuje wiele czynników ryzyka – historia przemocy, okrucieństwo wobec zwierząt, poważna trauma z dzieciństwa, nadużywanie substancji psychoaktywnych oraz dostęp do broni – stanowią większe zagrożenie, jednak wiele osób charakteryzujących się tymi czynnikami nigdy nie popełnia przestępstw z użyciem przemocy.
Pytanie: Dlaczego niektórzy ludzie zabijają w parach, ale nie zrobiliby tego, gdyby byli sami? Odpowiedź: W przypadku par zabójców dochodzi do złożonych dynamik psychologicznych, w tym współuzależnienia, manipulacji oraz wzajemnego wzmacniania impulsów przemocy. Często partner dominujący manipuluje partnerem uległym, nakłaniając go do udziału w przestępstwach poprzez strach, miłość lub wspólne złudzenia. Dynamika pary może tworzyć "strukturę zezwolenia", w której przemoc wydaje się akceptowalna w ramach związku, mimo że każda z osób działając samodzielnie mogłaby kierować się ograniczeniami moralnymi.
Pytanie: Czy profil psychologiczny kobiet-morderczyń różni się od profilu mężczyzn-morderców? Odpowiedź: Tak, kobiety-morderczynie zazwyczaj wykazują inne wzorce zachowań niż mężczyźni-mordercy. Kobiety częściej zabijają partnerów lub członków rodziny, stosują truciznę zamiast przemocy fizycznej, kierują się motywami finansowymi oraz staranniej planują przestępstwa. Kobiety-seryjne morderczynie są rzadkością, ale często stają się "czarnymi wdowami", które zabijają wielu partnerów dla korzyści finansowych, lub "aniołami śmierci", które zabijają pacjentów, pełniąc rolę opiekunek.
Pytanie: Czym jest triada MacDonalda i na ile jest wiarygodna? Odpowiedź: Triada MacDonalda obejmuje trzy zachowania z dzieciństwa — moczenie nocne, podpalanie oraz okrucieństwo wobec zwierząt — które często występują w historii życia seryjnych morderców. Jednak wyniki badań dotyczących jej trafności prognostycznej są niejednoznaczne; wiele dzieci wykazuje te zachowania, nie stając się przy tym brutalnymi przestępcami, a nie wszyscy seryjni mordercy wykazywali te oznaki w dzieciństwie. Okrucieństwo wobec zwierząt wydaje się być najbardziej wiarygodnym czynnikiem prognostycznym przyszłej przemocy.
Pytanie: W jaki sposób psychologowie kryminalni pomagają w rozwiązywaniu spraw kryminalnych? Odpowiedź: Psychologowie kryminalni wspierają śledztwa poprzez analizę miejsc zbrodni, tworzenie profili sprawców, opracowywanie strategii przesłuchań podejrzanych, ocenę wiarygodności świadków oraz składanie opinii biegłych w sądzie. Wykorzystują swoją wiedzę na temat wzorców zachowań przestępczych, aby pomóc śledczym zrozumieć, jaki typ osoby popełnił przestępstwo, oraz przewidzieć jej prawdopodobne kolejne działania.
Pytanie: Czy terapia lub interwencja mogą zapobiec temu, by ktoś stał się zabójcą? Odpowiedź: Wczesna interwencja może być bardzo skuteczna w zapobieganiu przemocy, zwłaszcza gdy sygnały ostrzegawcze pojawiają się w dzieciństwie lub w okresie dojrzewania. Leczenie zaburzeń zachowania, terapia kontroli gniewu, terapia pourazowa oraz leczenie uzależnień mogą znacznie zmniejszyć ryzyko przemocy. Interwencja wymaga jednak rozpoznania sygnałów ostrzegawczych oraz dostępu do odpowiednich usług w zakresie zdrowia psychicznego, których często brakuje w grupach wysokiego ryzyka.
